ناشر: انتشارات صديقي

قيمت: 2500 تومان

در اين كتاب برخي از خدمات، انديشه‌ها و فعاليت‌هاي ديني و اصلاحي، مصلح بزرگ عضر حاضر، علامه سيد ابوالحسن ندوي رحمه الله مورد بحث قرار گرفته است.

كتاب در دوازده بخش تنظيم شده است و در صدر آن سه مقدمه يا تقريظ وجود دارد.

بخش نخست به عصري كه علامه ابوالحسن در آن زيسته اختصاص دارد. نويسنده در اين بخش اوضاع فرهنگي و سياسي هند را بررسي نموده و سپس محيط ديني و علمي‌اي را كه در شكوفايي و شكل‌گيري شخصيت علامه ندوي نقش داشته است، به تصوير مي‌كشد.

بخش دوم «از ولادت تا وفات» نام‌گذاري شده است كه در اين بخش از دوران كودكي، تربيت، آموزش، ازوداج و دوران تدريس علامه سخن گفته شده و با واقعة وفات ايشان پايان يافته است.

بخش سوم «بر راهوار سفر» نام گرفته است و اين بخش به مسافرت‌هاي علمي و تبليغي علامه در سطح جهان اختصاص دارد.

بخش چهارم به فرازهاي معنوي زندگي علامه ندوي اختصاص داده شده است. از تيترهاي برجستة اين بخش زهد و استغنا، پرهيز از پذيرش جايزه‌هاي بزرگ، پيكرة فروتني، بر قله‌هاي بخشندگي، و عوامل امتياز و مقبوليت در يك نگاه را مي‌توان نام برد.

عنوان بخش پنجم، بزرگمرد عرصة دعوت و اصلاح است. در اين بخش فعاليتهاي دعوتگرانه و روش دعوت و تبليغ علامه مورد بحث قرار گرفته است.

در بخش ششم به چگونگي دعوت و ارشاد صاحبان قدرت و دولتمردان از سوي علامه ندوي اشاره شده است.

بخش هفتم، در بزم عارفان و صاحبدلان نام گرفته است. در اين بخش ارتباط روحي علامه با صاحبدلان عصر بحث و بررسي شده است.

در بخش هشتم از رسوخ علمي و تسلط علامه ندوي بر علوم قرآن، حديث، سيره و تاريخ سخن به ميان آمده است.

عناوين بخش‌هاي نهم، دهم، يازدهم و دوازدهم به ترتيب اين گونه است: شهسوار عرصة ادبيات، در عرصه تأليف و نويسندگي، مولانا ندوي و جنبش‌هاي معاصر، امام ندوي از ديدگاه معاصران.

در اين بخش‌ها از فعاليت‌هاي امام ندوي در ميدان باروري ادبيات عرب، توانايي نويسندگي و نطق به زبان عربي سليس و ارتباط ايشان با جنبش‌هاي معاصر سخن رفته است.

به طور كلي نويسنده در ترسيم سيمايي از شخصيت علامة ندوي موفق بوده است، گرچه گفتني‌ها و حقايق در اين زمينه بسيار است.

كتاب آنگونه كه شايسته بوده، ويرايش نشده است. برخي اشتباهات تايپي و املايي نيز در كتاب ديده مي‌شود.

اين كتاب همان گونه كه از نامش پيداست دربارة تاريخ حديث نگاشته شده است. كتاب با مقدمه مؤلف آغاز مي‌شود. ايشان در مقدمه، منظور از «تاريخ حديث» را اين گونه بيان مي‌كند:

«تاريخ حديث به معناي بررسي تحولات و مشاهدة فراز و نشيب‌هايي است كه در ضبط احاديث در سينه‌ها و ثبت آنها در صحيفه‌ها و همچنين اثبات اسناد آنها به پيامبر صلي‌الله عليه و سلم و جدا كردن صحيح و غيرصحيح آن استنادها به وقوع پيوسته‌اند».

مؤلف فرزانه در اين كتاب سير تكامل تدوين حديث و تنظيم كتب روايي را از زمان پيامبراسلام تا عصر حاضر مورد بررسي قرار داده است، و اين ديدگاه را كه حديث در آغاز قرن سوم تدوين شده است به كلي تكذيب مي‌كند و بيان مي‌دارد كه سير تكاملي ضبط و ثبت احاديث شش مرحله را طي نموده است كه عبارتند از:

مرحلة اول: ثبت محفوظات بدون رعايت ترتيب موضوع يا راوي؛

مرحلة دوم: تدوين حديث به طور موضوعي؛

مرحلة سوم: دورة مسندنويسي است كه محدثان در پي نام هر صحابي احاديث روايت شدة او را مي‌آورند؛

مرحلة چهارم: صحيح‌نويسي است كه محدثان فقط احاديث صحيح را در يك مجموعه جمع‌آوري كرده‌اند؛

مرحلة پنجم: دورة كتابهاي سنن است؛

مرحلة ششم: دورة تاليف كتاب‌هايي دربارة علوم حديث و شرح‌نويسي بر متون كهن است كه تا عصر حاضر تداوم دارد.

نويسنده در اين كتاب درباره اين مراحل شش‌گانه به طور جامع و مفيد سخن گفته است و براي نگارش اين كتاب زحمت فراواني متحمل شده است آن گونه كه خود مي‌گويد:

«كساني كه از كمبود منابع در كتابخانه‌هاي عمدة منطقه آگاه هستند و به شيوة تأليفات تحقيقي و مستند ما نيز آشنايي دارند بخوبي مي‌دانند كه در طول مدت تأليف اين كتاب چه قدر از آسايش شبانه‌روزي خود كاسته‌ايم تا توانسته‌ايم مطالب تحقيق شده اين كتاب را از قلب كتابهاي «تاريخ حديث» عربي و كتابهاي تذكره و علم رجال و مؤلف‌شناسي و غيره بيرون بكشيم و آن مطالب پراكنده را همراه اسناد خود به گونه‌اي طبقه‌بندي و تنظيم نماييم تا كتابي به نام تاريخ حديث به طور مطلوب و مستند به زبان فارسي روان در دسترس خوانندگان قرار گيرد».

خداوند متعال زحمات مؤلف فقيد را مورد قبول درگاه خويش قرار داده و باعث علو درجات ايشان در سراي آخرت بگرداند. همچنين مطالعة آن را براي خوانندگان سودمند كند.